مسجد میهریماه سلطان
مسجد میهریماه سلطان استانبول
این مسجد کوچک در سال 1565 توسط معمار سینان به اسم یکی از دخترهای سلطان سلیمان در روی تپه ششم و نزدیک سورهای ادیرنه قاپی استانبول نزدیک سولو کوله و در ارتفاعی ترین نقطه استانبول قدیم در ادیرنه قاپی است.
اگر دقت کرده باشید در زمانهای قدیم درهای ورودی (قاپی) در اسم محل تاثیر
زیادی داشته مثلا ادیرنه قاپی، قوم قاپی ، یا عالی قاپو و...
ساخته شدن این مسجد حکایه های متفاوتی دارد چون ازدرست بودن آنها مطلع نیستم نمی نویسم اما طبق برخی گفته ها معمار سینان عاشق مهرماه بوده اما سلطان سلیمان اورا به رستم پاشا می دهد و...
این مسجد دارای قبه 23 متری و ارتفاع 37 متر مب باشد. در تورهای یک هفته ای و بیشتر توصیه می شود.
اما لازم میدانم توضیحی در مورد اسمهای عربی مثل مسجد والده آقسارای یا همین مسجد مهرماه که اسم فارسی است بدهم!
میدانم موضوع بحث نیست اما لازم میدانم چون در استانبول روبرو خواهید شد
شما
اگر کتابهای 40-50 سال قبل ایران را از کتابخانه شهرتون بگیرید و بخونید
در برخی در هر جمله فارسی 4-5 لغت ترکی وجود دارد نمونه واضح این کتابها در
کتابخانه ملی مشهد است حال 5 قرن گذشته را درنظر بگیرید! که مثل امروز
مرزهای خاص وجود نداشت و چون فقط ترکان عثمانی بر سه قاره دنیا حکمرانی می
کردند و امروزه بیش از 42 کشور جهان را دربرمی گیرد از همه زبانها متاثر می
شدند حتی ترکستان شرقی امروز در قرن 18 برای امان ماندن از حمله های
چینیها به این امپراطوری پیوسته بود! به همین دلیل حتی در دفتر مشق سلطان
فاتح در موزه پانوراما یا
کاخ توپ کاپی علاوه بر ترکی جمله هایی به عربی ،یونانی ، فرانسوی ،
ایتالیایی و جملات ترکیبی
عربی و فارسی می بینیم اما ترکی چون گرامر قوی و منظمی دارد در سال 1933
به فرمان مصطفی کمال بسیاری از کلمات خارجی حذف شد بعبارتی کلمات جدید
اضافه شد و نیز تغییراتی داده شد که منجر به شکل گیری ترکی استانبولی شد که
فقط در تلفظ با دیگر ترکیها و ما متفاوت است و 10-15 درصد تفاوت کلمات به
خاطر حذف کلمات بیگانه و شکل گیری کلمات جدید در طی این 90 سال بود
اما این کار سیستمیک بود و اجزای آن در تمام ترکیها وجود دارد مثلا ما
میگوییم" مثبت " اما ترکی استانبولی آن "الوملو" می شود که از "الماق" و
"لو" تشکیل شده که هر دو را ما روزانه ده ها بار بکار می بریم یا مثلا ما
فاضلاب می گوییم اما در استانبولی "آتیک سو" که از "آتیک" و "سو" تشکیل شده
و هر دو را ما به وفور به کار می بریم و...
و
اگر شما ترکی رو به خوبی بدانید عادت کردن به ترکی استانبولی 1 هفته زمان
می خواهد و نیاز به کلاس نیست. ضمنا دیگر دلیل وجود تفاوت 10-15 درصدی در
کلمات تغییراتی بود که در الفبا داده شد مثلا نمونه واضح آن را در بحث جمعیت استانبول داده
بودم که چرا مثلا به ایل ییل یا به ایتیرمک ییتیرمک میگویند. اما در کل
گرامر و ساختار در تمام ترکیها یکی است و از نطر کلمات استانبولی بهترین
است چون برخلاف جمهوریهای ترکی استانبولی دارای موسسه زبان است و از طرفی
چون زبان ترکی اجازه تولید منطقی کلمات را می دهد هر ترکی در هر منطقه ای
براحتی می فهمد ! منطقی گفتم چون برخلاف کشور ما به زور کلمه ای تغییر نمی
یابد مثلا ببینید کلمه کابوس مترادف قاراباسماک که ترکی است رو "خفتک"!؟
گذاشته اند حال اینکه ما در فارسی معنای پسوند "ک" را میدانیم و معلوم است
که این کلمه تولیدی اشتباه است. همچنین در سالهای اخیر با شروع فعالیت
موسسه زبان آذربایجان که خیلی جوان است بسیاری از کلمات رایج در منطقه وارد
ترکی استانبولی شد ضمنا ترکمنهای عراق در مدارس به ترکی استانبولی می
خوانند چون گفتم تفاوتی به جز تلفظ وجود ندارد فقط استانبولی دارای کلمات
خارجی کمتری است یعنی کمتر از 2 درصد و بسیاری از کلمات رایج در بین ما در
استانبولی وجود دارد اما کمتر رایج است مثلا کتک ، آریک ، باجی ،کمک
و...البته کلماتی هم وجود دارد که هنوز عربی هستند اما ما در ایران ترکی آن
را به کار می بریم مانند "دوءزمک" که در استانبولی عربی آن یعنی صبر می
گویند از طرفی زبان ترکی با بیش از 460 هزار لغت خیلی گسترده است و اختلاف
10-15 درصدی عادی است مثلا کلمه "چیدن" فارسی در ترکی 17 مترادف مثل
ییغماک،توپلاماق،دئرمک،بیچمک،دوزمک،دیزینمک، دئوشیرمک، سیرالاماق و... دارد
و البته منابع تولید و سیستم تولید کلمات در ترکی مشخص است و موسسه زبان
هر کشوری شروع به تولید کلمات کند اکثرا به نتیجه مشابه میرسد که در آذربایجان شمالی یعنی کشور آذربایجان آن را به وضوح می بینیم .
اما منظور اصلی من اشاره به این بود که 5 قرن پیش انسانها اهمیت چند زبان دانستن بخصوص زبان منطقه را می دانستند اما امروز !؟...از طرفی برخلاف کشور ما آثار غیر اسلامی یا غیر دلخواه رو...نمی کنند و در آثار استانبول روی ابنیه ها به جز ترکی عثمانی نوشته هایی به زبانهای مختلف مثلا یونانی،فرانسوی،ایتالیایی ، عربی ، روسی و فارسی قدیم با دوز شدید عربی و ترکی می بینید.